Mở menu điều hướng
Vật lý
Khám phá sự tạo ảnh qua thấu kính hội tụ
Đang tải học liệu…
Đang tải học liệu…
Dịch chuyển vật, đổi tiêu cự và chiều cao vật để xem ảnh qua thấu kính hội tụ thay đổi về vị trí, chiều, độ lớn và tính chất thật hay ảo.
Khu vực mô phỏng thấu kính hội tụ
Ảnh thật · ngược chiều · nhỏ hơn vật
Vật ngoài 2F
Ảnh thật – ngược chiều – nhỏ hơn vật.
- d′
- 15 cm · sau thấu kính
- k
- −0,5 · ngược chiều
- |h′|
- 2,5 cm · vật h = 5 cm
Thay số: 1/10 = 1/30 + 1/15
Quy ước: d′ > 0 với ảnh thật, d′ < 0 với ảnh ảo.
Vì sao?
Khi d > 2f, ảnh thật nằm giữa F′ và 2F′, ngược chiều và nhỏ hơn vật. Vật càng lùi xa, ảnh càng lùi về gần F′ và càng nhỏ đi; đưa vật vào gần 2F thì ảnh lớn dần lên.
- Ảnh bằng vật Có một vị trí duy nhất cho ảnh bằng đúng vật.Chưa hoàn thành
- Ảnh ảo, cùng chiều, lớn hơn vật Thử đưa vật vào rất gần thấu kính.Chưa hoàn thành
- Ảnh ở rất xa thấu kính Từ phía ngoài, đưa vật lại sát F và theo dõi d′.Chưa hoàn thành
Lưu ý về mô hình
- Thấu kính mỏng, lý tưởng: bỏ qua bề dày và quang sai; khi dựng ảnh, coi thấu kính đủ lớn để các tia đặc biệt đều đi qua.
- Ánh sáng đi từ trái sang phải; vật AB là vật thật, đặt vuông góc với trục chính, A nằm trên trục chính.
- Ảnh được tính theo 1/f = 1/d + 1/d′ và k = −d′/d với quy ước dấu: d > 0; d′ > 0 khi ảnh thật (sau thấu kính), d′ < 0 khi ảnh ảo (cùng phía vật). Ví dụ f = 10 cm, d = 5 cm: 1/10 = 1/5 + 1/d′ nên d′ = −10 cm, tức ảnh ảo cách thấu kính 10 cm.
- Để hình dễ đọc, trục đứng được vẽ phóng đại so với trục ngang (thường khoảng 2–3 lần, tùy kích thước khung hình) và khung tự chọn thang để luôn thấy vật cùng 2F′. Phép phóng đại này không làm thay đổi vị trí ảnh hay giao điểm của các tia.
- Màn hứng ảnh: chùm sáng từ mỗi điểm của vật qua thấu kính (khẩu độ D = 6 cm) hội tụ tại điểm ảnh. Màn đặt cách thấu kính một khoảng s cắt chùm này thành vệt sáng đường kính D·|s − d′|/d′, tâm nằm trên tia qua quang tâm; vệt càng rộng càng tối. Ảnh coi là rõ nét khi |s − d′| ≤ 0,75 cm. Đây là mô hình hình học gần đúng, bỏ qua nhiễu xạ và quang sai.
- Phóng to, thu nhỏ, kéo khung nhìn hay "Vừa khung" chỉ đổi góc quan sát, không làm thay đổi bất kỳ đại lượng vật lý nào.